kainat – Məmməd Məmmədli

“Yerdələnin birinci mərtəbəsi”ndən gələn səslər

June 1, 2025 by Mammad Mammadli

YERDƏLƏNİN BİRİNCİ MƏRTƏBƏSİ əsərdən səsli kadrlar səsləndirdi: Məmməd Məmmədli

Sarı müəmma

July 16, 2026June 17, 2024 by Mammad Mammadli

Saturn sıralanmaya görə Günəşdən altıncı yerdə dayanır və böyüklüyünə görə Günəş sistemində ikincidir. Minlərlə halqa ilə əhatə olunan Saturn planetlər arasında ən unikalıdır. O, halqası olan tək planet deyil, amma onun buz, qaya parçalarından formalaşmış diskləri bu nəhəngi digər sferalardan ayırır. Özünün yaxın qonşusu Yupiter kimi Saturn da hidrogen və helium qazlarından yaranmışdır.

KOSMOSUN İLK SİMALARI

July 11, 2026April 12, 2024 by Mammad Mammadli

Bu gün Kosmonavtika Günüdür. Yuri Qaqarin 1961-ci il aprelin 12-də Yerin orbitinə çıxan ilk Sovet kosmonavtı kimi bu tarixi günün ilk möhürü vurub. Əlbəttə kosmosun öyrənilməsi ondan sonra da davam edir. Gəlin insan sivilizasiyasının ilk kosmik addımlarını atan öncül simaların keçdiyi yolu birlikdə izləyək.

Günəş sisteminin sonuncu planeti

July 12, 2026March 24, 2024 by Mammad Mammadli

Tünd, soyuq, güclü küləklər nəticəsində atmosferində zolaqlar əmələ gəlmiş nəhəng buzlu Neptun Günəş sistemində ən sonuncu, səkkizinci planetdir. Yerlə müqayisədə Günəşdən 30 dəfə uzaqda (30 astronomik vahiddə) yerləşir. 1846-cı ildən 2011-ci ilədək Neptun öz orbiti üzrə bir dəfə dövrə vurub.

Yay Üçbucağında 10 maraqlı ulduz klasterini kəşf et

July 14, 2026October 17, 2023 by Mammad Mammadli

İlin isti vaxtlarında bir gecədə zenitə yüksələn Yay Üçbucağı hər zaman müşahidəçilərin marağına səbəb olub. Bu nəhəng asterizm təxminən 415 kvadrat dərəcə ərazini əhatə edir ki, bu da 2000-dən çox bədirlənmiş ay ölçüsünə bərabərdir. Onun sərhədləri Lirada Vega, Qu bürcündə Deneb, Qartalda isə Əltair ulduzu ilə təyin olunur. Bu ulduzlar qədər parlaqdır ki, şəhərin işığına boyanmış səmada belə onları görmək mümkündür (müvafiq olaraq 0, 1,3 və 0,8 parlaqlıq gücündə). Qu, Qartal və Lira bürclərindən başqa, Oxatan və Tülkü bürclərinin bəzi hissələri də bu asterizmin içərisindədir.

Hubble qaranlıq materiyadan məhrum olmuş “kabus” qalaktikaya baxır

July 14, 2026September 2, 2023 by Mammad Mammadli

Bu nəhəng, qeyri-müəyyən formalı qalaktika o qədər diffuzdur ki, astronomlar onun arxasındakı uzaq qalaktikaları aydın görə bildikləri üçün onu “şəffaf” obyekt adlandırırlar.

Kataloqa NGC 1052-DF2 kimi daxil olan obyektin nə mərkəzi hissəsi, nə də spiral qalaktikalara məxsus qolları və diski var. Amma o, elliptik qalaktikaya da bənzəmir. Hətta onun kürəyəbənzər ulduz topaları da qəribədir: onlar digər qalaktikalarda rast gəlinən tipik ulduz qruplaşmalarından iki dəfə böyükdür.

Yupiter və onun qırmızı ləkəsi

July 16, 2026August 28, 2023 by Mammad Mammadli

Yupiter günəş sistemində 5-ci planetdir və ən böyüyüdür. Yupiterin zolaqları və dairəvi fırtınaları su, amiakdan ibarət olan soyuq buludlardır. Atmosferi əsasən hidrogen və helium qazlarından ibarətdir. Yupiterin məhşur qırmızı ləkəsi Yerdən də böyük olan və yüz illərlə davam edən nahəng bir qasırğadır.